Kompetencje przyszłości – kreatywność

myway, kreatywność, twórczość, rozójw, kompetencje

Mówi się, że obecne czasy bardzo mocno wymagają od nas i pobudzają kreatywność. Wszystkie dotychczas znane nam metody pracy musieliśmy przełożyć na formułę online, albo wymyślić alternatywny sposób, żeby poradzić sobie z obecną rzeczywistością. Zmartwienia jednak nie pomagają nam otworzyć głowy, jednak rozwój kreatwyności jest możliwy!

Co to jest kreatywność?

Wywodzi się od łacińskiego creare, a angielski odpowiednik to create, czyli tworzyć. Definicyjne możemy spotkać się z takim określeniem: Proces, prowadzący do nowego wytworu, który jest akceptowalny jako użyteczny lub do przyjęcia dla pewnej grupy w pewnym okresie (Morris I. Stein).

Co ciekawe dochodzi nam do tego relatywizm społeczny, kulturowy i historyczny, który miesza nam w rozumieniu pojęć nowy i użyteczny/wartościowy. Bo czy dzieło sztuki, które jest nowe, ale nie wnosi żadnej wartości możemy uznać za wartościowe? A wartościową, ale nie nową, mimo że może przyprawioną na inny sposób zupę grzybową będziemy traktować jako kreatywne rozwiązanie?

Proces i moment Aha!

Zanim dojdziemy do rozwiązania, kombinujemy. To impas, czyli czas kiedy podejmujemy próby rozwiązania. Potem zazwyczaj trochę się poddajemy i zajmujemy głowę czymś innym. To ważne, bo wtedy zachodzi myślenie nieświadome i proces integracji nowych doświadczeń, wygaszane są błędne nastawienia, a rezerwy energetyczne odnawiane. I wówczas pojawia się wgląd, czyli nowa idea nagle pojawia się w naszej świadomości i następuje redefinicja problemu.

Jak każdy proces, proces kreatywny ma ograniczenia. Dowiesz się o swoich jak tylko dokończysz zdanie „Mógłbym być bardziej kreatywny jeśli….”. Natomiast możemy walczyć z tymi ograniczeniami. Pomocne mogą okazać się rozwijanie poczucia humoru, redukcja zbyt dużego stresu, muzyka wspomagająca pracę mózgu, otwartość na zmiany, sztuka aktywnego słuchania, konstruktywna krytyka.

Ujęcia kreatywności

Są znane 2 podejścia. Elitarne, które mówi, że twórczość to cecha wybranej grupy osób o wybitnych zdolnościach tworzących dzieła o dużej wartości i dużej dawce nowości. Natomiast ja chciałabym Wam zaproponować podejście egalitarne, w duchu której twórczość jest cechą ciągłą,dostępną wszystkim w różnym stopniu. A co najważniejsze – można ją rozwijać! I teraz chciałabym zaproponować Ci kilka ćwiczeń na każdą operację umysłową rozwijającą naszą kreatywność.

Ćwiczenia na kreatywność

  • ABSTRAHOWANIE – wyróżnianie w obiektach tylko pewnych ich aspektów, a pomijanie innych – definiowanie i redefiniowanie, klasyfikowanie według mniej/bardziej typowych kryteriów, dostrzeganie podobieństw. Zadanie, które pomoże Ci ćwiczyć tą umiejętność to „KOT MINISTRA”. Jeden z uczestników bezgłośnie wymawia kolejne litery alfabetu, a drugi w pewnym momencie mu przerywa. Litera, przy której był pierwszy uczestnik w momencie przerwania (na przykład „C”) staje się pierwsza literą długiego ciągu wyrazów (przymiotników), którymi możemy opisać tytułowego kota ministra np. Kot ministra jest cudowny Kot ministra jest cyniczny Kot ministra jest całkiem fajny Kot ministra jest czerwony …. Itd.
  • SKOJARZENIA to połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych. Możemy je ćwiczyć przy pomocy „Listu miłosnego”. Dzielimy grupę na zespoły, prosimy każdy zespół o podanie ulubionego przedmiotu szkolnego i wpisanie 15-20 słów z nim związanych. Zadaniem grup jest ułożenie listu miłosnego z użyciem wypisanych słów.
  • TRANSFORMOWANIE dotyczy operacji umysłowych polegających na zmienianiu wybranych parametrów jakiegoś przedmiotu, procesu lub stanu rzeczy. „NA SZCZĘŚCIE I NIESTETY” to ćwiczenie, które pomoże nam z tą operacją umysłową. Grupa opowiada wspólną historię. Historię rozpoczyna pierwsze osoba formułując jedno zdanie rozpoczynające się od „Na szczęcie…”, kolejna osoba kontynuuje historię dodając kolejne zdanie rozpoczynające się od „Niestety…”. Kolejne osoby kontynuując wspólne opowiadanie naprzemiennie używając zwrotów „Na szczęście” i „Niestety”.
  • DEDUKCJA to rodzaj rozumowania logicznego, mającego na celu dojście do określonego wniosku na podstawie założonego wcześniej zbioru przesłanek. Jeśli myślimy dedukcyjnie to zaczynamy od wielu rozwiązań i w miarę dedukowania (kojarzenia faktów) zawężamy pole poszukiwań do konkretnego jednego rozwiązania (ogół – szczegół). W tej umiejętności pomoże nam Test Odległych Konsekwencji. Wystarczy wygenerować jak najwięcej pomysłów na konsekwencje pewnych zawirowań. Na przykład co by się stało, gdyby ludzie mieli trzy nogi?
  • INDUKCJA polega na wyciąganiu wniosków z niepełnego zbioru przesłanek. (…) rozumowanie indukcyjne w znacznie większym stopniu <niż rozumowanie dedukcyjne> zawiera element zgadywania, domyślania się i wykorzystywania informacji niepełnych. Jest więc bliskie temu, co łączymy z intuicją. Jeśli myślimy indukcyjnie, to bierzemy jakiś jeden szczegół, i go rozwijamy. Budujemy kilka ogólnych rozwiązań (szczegół – ogół). „POSZUKIWANIE ANALOGII” to ćwiczenie, które pomoże nam ćwiczyć ten aspekt kreatywności. Uczestnicy wypisują na małych kartkach dowolne wyrazy – każda osoba jeden wyraz na jednej kartce. Prowadzący zbiera kartki, następnie każdy losuje jedną spośród zebranych kartek. Zadaniem uczestników jest stworzyć analogię pomiędzy słowem „uczeń” (lub innym wybranym przez prowadzącego), a słowem wylosowanym. Np. Uczeń jest jak kwiat stale się rozwija.
  • METAFORYZOWANIE to mówienie o jednej rzeczy w terminach typowych dla całkiem innej rzeczy. Dzięki metaforze można oderwać się od stereotypów. „RYSOWANIE POJĘĆ ABSTRAKCYJNYCH” to ćwiczenie, w czasie którego uczestnicy pracując indywidualnie lub w grupach mają za zadanie w sposób metaforyczny oddać za pomocą rysunku pewne określenia abstrakcyjne. Jak narysować lojalność? A inteligencję?

Kryteria kreatywności

Chciałabym jeszcze o tym wspomnieć, bo zdarza się, że badamy kreatywność na etapie procesu rekrutacji. Zatem jakie elementy wziąć pod uwagę, by to nie było subiektywne?

  • Płynność myślenia to swoista łatwość w wytwarzaniu odpowiedzi lub pomysłów rozwiązania problemu, a operacjonalizuje się ją poprzez ilość wytworzonych odpowiedzi w określonym czasie.
  • Giętkość myślenia, jako przeciwieństwo sztywności myślenia, odpowiada zdolnościom wytwarzania różnorodnych jakościowo wytworów z jednoczesną zmianą kierunku poszukiwań, zatem operacyjnym wskaźnikiem dla giętkości będzie ilość kategorii, do których można zaliczyć wszystkie odpowiedzi lub też różnorodność podanych rozwiązań.
  • Oryginalność myślenia jest zdolnością do takiego wytwarzania, które wykracza poza typowe, powtarzalne, popularne rozwiązania.
  • Wrażliwość na problemy, która rozumiana jest jako umiejętność do wyodrębniania niedoskonałości, wadliwości oraz trudności, które występują w różnorakich sytuacjach.

Mam nadzieję, że ćwiczenia pomogą Ci na nowo odkryć codzienne aktywności. A może i zainspirują do naprawdę twórczych rozwiązań? Powodzenia!

Create your account